Mây tre đan Ngọc Động

Từ một tổ sản xuất sinh ra vào cuối những năm 80, chỉ với một nhóm người chung nhau làm để giải quyết công ăn việc làm, nhưng nhờ có những đột phá trong suy nghĩ và những phương thức quản lý độc đáo, chỉ sau hơn chục năm, cơ sở mây tre đan Ngọc Động đã vươn lên thành một công ty lớn trong làng mây tre đan xuất khẩu. Để làm nên điều kỳ diệu đó có công lao đóng góp lớn của Giám đốc Nguyễn Xuân Mai.

Làng nghề truyền thống mây tre đan Ngọc Động trong những năm bao cấp đã nổi tiếng khắp huyện Duy Tiên với các sản phẩm mây tre đan được nhà nước bao tiêu và xuất khẩu đi thị trường các nước Đông Âu, thu hút hàng nghìn lao động địa phương. Cho đến khoảng năm 1989, khi cơ chế bao cấp thực sự bị xoá bỏ và thị trường các nước Đông Âu sụp đổ, làng nghề đã gặp vô vàn khó khăn, rất nhiều người đã bỏ nghề để tìm đến những công việc mới. Trong hoàn cảnh đó, một nhóm những người tâm huyết với nghề đã quyết tâm mở một tổ sản xuất, nhen nhóm lên đốm lửa nhỏ đầu tiên để duy trì và phát triển nghề của cha ông. Trải qua bao khó khăn của buổi ban đầu, đến nay tổ hợp đã trở thành một công ty lớn, lấy tên là Ngọc Động Hà Nam. Anh Nguyễn Xuân Mai - Giám đốc công ty nhớ lại, ban đầu tổ hợp do cha anh cùng mấy cụ hưu trí kết hợp với nhau, làm lụng vất vả mà hiệu quả lại không cao. Là một người con của làng nghề, quyết không để mất nghề truyền thống, anh đã trăn trở để thay đổi cách nghĩ, tìm ra những hướng đi mới.

Với quyết tâm cao, anh đã không ngần ngại phát triển các loại mẫu hàng và tiếp cận với Tổng công ty Mây tre đan xuất khẩu để trực tiếp giới thiệu sản phẩm của quê hương mình. Công sức của anh được đền đáp khi tổng công ty giao cho anh những lô hàng đầu tiên từ khách hàng Đài Loan và Nhật Bản. Song, thị trường mới cũng hoàn toàn không đơn giản chút nào khi người dân quê anh đã quen với với hình thức được nhà nước bao tiêu, chỉ biết làm mà không biết được những đòi hỏi hết sức khắt khe của thị trường, như quy cách sản phẩm hay thời gian giao hàng...

Thay đổi được nếp nghĩ, nếp làm là cả một quá trình nhưng anh Nguyễn Xuân Mai đã không chùn bước để cuối cùng những người dân Ngọc Động quê anh đã hiểu được những nguyên tắc tưởng chừng như hết sức giản đơn của sản xuất hàng hóa: “Sản xuất những mặt hàng khách hàng cần, chứ không phải sản xuất những gì mình muốn” và “ Chất lượng càng ngày càng phải được nâng cao để khách hàng có thể bán được hàng, có như vậy làng nghề mới có việc”. Không dừng lại ở việc nâng cao nhận thức của người sản xuất, anh còn đi tiên phong trong việc đầu tư công nghệ vào sản xuất nhằm đáp ứng những yêu cầu cao của khách hàng. Tổ hợp của anh đã đầu tư vào các loại khuôn cốt để đan sản phẩm cho đạt độ chính xác cao, ban đầu làm bằng gỗ, sau đó khuôn cốt được đúc bằng xi măng. Rồi đến máy chẻ và vót nan được mua về để cho sản phẩm được nuột nà, những chiếc máy sấy nguyên liệu, nồi hơi, nồi luộc để nhuộm màu, lò hấp tạo carbon ở nhiệt độ cao giúp sản phẩm vừa cứng, vừa có màu nâu quyến rũ. Trong sự thành công của Công ty Ngọc Động, chiến lược phát triển sản phẩm của Giám đốc Nguyễn Xuân Mai đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Có thể nói, Ngọc Động là nơi nổi danh nhất với sản phẩm mây xiên giang, bằng cách đan xiên các sợi mây liên kết với các nan giang tạo nên các loại sản phẩm có kết cấu bền vững rất cao, không biến dạng ở mọi điều kiện thời tiết khác nhau như những chiếc giỏ, va ly, khay, đĩa..., thậm chí cả những chiếc thạp lớn với độ cứng tuyệt vời, có thể ngồi lên mà không bẹp.

Chính nhờ những đột phá về tư duy và phương pháp quản lý khoa học, nên từ một tổ hợp nhỏ nhoi ban đầu, đến nay Công ty Ngọc Động Hà Nam đã vươn lên thành một công ty lớn trong làng mây tre đan xuất khẩu Việt Nam. Công ty đã có trong tay một cơ ngơi với 22.000 m2 nhà xưởng, tài sản cố định xấp xỉ 5 tỷ đồng, vốn lưu động khoảng 10 tỷ đồng và 65 vệ tinh ở các địa phương kéo từ Vĩnh Phúc, Hà Tây cho đến Huế. Sản phẩm của Công ty đã vươn ra những thị trường lớn như Nhật Bản, Đài Loan, thị trường EU và mới đây là thị trường Mỹ, với doanh số năm 2004 dự kiến đạt trên 30 tỷ đồng, giải quyết việc làm cho hơn 30.000 lao động. Theo đà phát triển này, chắc chắn Giám đốc Nguyễn Xuân Mai sẽ đưa Công ty ngày càng lớn mạnh hơn trong những năm tới.